Diyarbakır'ın Sur ilçesinde bir çocuğun kedi tarafından tırmalanmasının ardından kuduz virüsünün tespit edilmesi, Türkiye'de kuduz hastalığına karşı alınması gereken önlemleri yeniden gündeme taşıdı. Yaşanan gelişmenin ardından açıklamalarda bulunan Adana Veteriner Hekimleri Odası Başkanı Caner Alıç, kuduz konusunda paniğe kapılmadan ancak en küçük riskli teması dahi ciddiye alarak hareket edilmesi gerektiğini söyledi.
Alıç, kuduzun yalnızca hayvan sağlığını ilgilendiren bir hastalık olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti. Hayvanlardan insanlara bulaşabilen viral bir hastalık olan kuduzun merkezi sinir sistemini etkilediğini belirten Alıç, klinik belirtiler ortaya çıktıktan sonra hastalığın neredeyse her zaman ölümcül seyrettiğini ifade etti. Buna karşılık zamanında alınacak önlemler sayesinde kuduzun önlenebilir olduğunun altını çizdi.
Kedi tırmalaması da hafife alınmamalı
Kuduz denildiğinde toplumda çoğunlukla köpek ısırıklarının akla geldiğini belirten Alıç, bu yaklaşımın riskin yanlış değerlendirilmesine yol açabileceği uyarısında bulundu. Köpeklerin yanı sıra kediler, tilkiler, çakallar, yarasalar ve diğer memeli hayvanların da kuduz virüsünü taşıyabileceğini hatırlattı.
Bu nedenle özellikle bir kedi tarafından tırmalanan kişilerin, yalnızca olayın bir ısırık olmamasından hareket ederek tehlikeyi göz ardı etmemesi gerektiği belirtildi. Aynı şekilde temas edilen hayvanın dışarıdan sağlıklı görünmesi de tek başına risk bulunmadığı anlamına gelmiyor.
Isırılma ve tırmalamanın yanı sıra hayvan salyasının açık yara, sıyrık veya mukozayla temas etmesi halinde de durumun dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor. Alıç, riskli temasların ardından yapılması gereken ilk işlemler konusunda vatandaşların bilinçli hareket etmesinin hayati önem taşıdığını vurguladı.
İlk yapılması gereken: Yarayı su ve sabunla yıkamak
Şüpheli bir hayvan tarafından ısırılan veya tırmalanan kişilerin vakit kaybetmeden harekete geçmesi gerektiğini belirten Alıç, temas bölgesinin mümkün olan en kısa sürede bol su ve sabun kullanılarak iyice yıkanmasını önerdi.
Ancak yaranın temizlenmesi tek başına yeterli bir önlem olarak görülmemeli. İlk temizliğin ardından kişinin gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurması ve temasın sağlık profesyonelleri tarafından değerlendirilmesi gerekiyor. Kuduz açısından gerekli tıbbi yaklaşımın belirlenmesi için temasın şekli, yaranın durumu ve hayvanla ilgili koşulların birlikte ele alınması önem taşıyor.
Alıç, vatandaşların özellikle “Kedi tırmaladı, bir şey olmaz” veya “Hayvan sağlıklı görünüyordu” düşüncesiyle sağlık kuruluşuna başvurmayı ertelememesi gerektiğini vurguladı. Kuduzda temel yaklaşımın, riskli temas meydana geldikten sonra sonucu beklemek yerine gerekli önlemleri zamanında almak olduğunu ifade etti.
Kuduzla mücadele hastalık ortaya çıkmadan başlamalı
Adana Veteriner Hekimleri Odası Başkanı Caner Alıç'a göre kuduzla etkin mücadele yalnızca doğrulanmış vakalar ortaya çıktığında uygulanacak tedbirlerden oluşmuyor. Asıl hedefin, virüsün insanlara ve hayvanlara ulaşmasını engelleyecek koruyucu sistemi güçlendirmek olması gerekiyor.
Bu kapsamda sahipli kedi ve köpeklerin düzenli olarak aşılanması, sahipsiz hayvanların kayıt altına alınması, aşılama ve kısırlaştırma çalışmalarının bilimsel esaslara göre yürütülmesi mücadelede önemli başlıklar arasında yer alıyor. Şüpheli vakaların hızlı biçimde değerlendirilmesi ve ilgili kurumların koordinasyon içerisinde hareket etmesi de hastalığın yayılma riskinin azaltılması açısından önem taşıyor.
Alıç, Adana açısından da konunun ciddi şekilde ele alınması gerektiğini belirterek, kuduzla mücadelede sürekliliğin önemine işaret etti. Hastalık ortaya çıktıktan sonra alınan önlemlerin yanı sıra koruyucu veteriner hekimlik uygulamalarının kesintisiz şekilde yürütülmesinin gerekliliğini vurguladı.
Hayvan sahiplerine kuduz aşısı çağrısı
Kedi ve köpek sahiplerinin de kuduzla mücadelede önemli bir sorumluluğa sahip olduğunu belirten Alıç, evcil hayvanların düzenli veteriner hekim kontrollerinin aksatılmaması gerektiğini söyledi. Özellikle kuduz aşılarının zamanında uygulanması, yalnızca hayvanın korunması açısından değil, hayvanla aynı ortamda yaşayan insanların ve toplumun sağlığı açısından da önem taşıyor.
Düzenli aşılama, kuduz virüsünün hayvandan insana uzanan bulaş zincirinin kırılmasındaki temel koruyucu uygulamalardan biri olarak öne çıkıyor. Bu nedenle hayvan sahiplerinin aşılama takvimlerini takip etmeleri ve veteriner hekim kontrollerini ihmal etmemeleri gerektiği belirtildi.
Sahipsiz hayvanlara yönelik çalışmaların da kayıt, aşılama ve kısırlaştırma süreçleriyle birlikte bilimsel esaslara dayalı şekilde sürdürülmesi gerektiğini kaydeden Alıç, kuduzla mücadelede geçici uygulamalar yerine uzun vadeli ve sürdürülebilir bir sistem kurulmasına dikkat çekti.
Çocuklara hayvanlarla güvenli iletişim öğretilmeli
Açıklamada üzerinde durulan bir diğer önemli konu ise çocukların hayvanlarla kurduğu temas oldu. Çocukların sahipsiz veya tanımadıkları hayvanlara kontrolsüz şekilde yaklaşmasının çeşitli riskler oluşturabileceğine dikkat çeken Alıç, ailelerin bu konuda bilinçlendirme yapması gerektiğini söyledi.
Hayvan sevgisinin çocuklara kazandırılmasının önemli olduğunu belirten Alıç, bunun hayvanlarla nasıl güvenli iletişim kurulacağının öğretilmesiyle birlikte yürütülmesi gerektiğini ifade etti. Özellikle tanınmayan hayvanlara ani hareketlerle yaklaşılmaması ve kontrolsüz temastan kaçınılması konusunda çocukların bilgilendirilmesinin önemine dikkat çekildi.
Isırılma veya tırmalanma meydana gelmesi durumunda olayın aileden saklanmaması ve yetişkinlere hemen haber verilmesi de erken müdahale açısından önem taşıyor. Kuduz şüphesinde zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması, hastalığa karşı alınabilecek en önemli tedbirlerden biri olarak gösteriliyor.
Yaban hayatındaki kuduz riski de takip edilmeli
Kuduzla mücadelenin yalnızca kentlerde yaşayan sahipli ve sahipsiz kedi-köpeklerle sınırlandırılmaması gerektiğini belirten Alıç, yaban hayatının da mücadele programlarının önemli bir parçası olduğuna dikkat çekti.
Tilki, çakal ve benzeri yaban hayvanlarında virüsün dolaşımının azaltılmasının, hastalığın evcil hayvanlara ve insanlara ulaşma riskinin düşürülmesine katkı sağlayacağını ifade eden Alıç, yaban hayatına yönelik aşılama ve izleme çalışmalarının sürdürülebilir biçimde devam ettirilmesi gerektiğini söyledi.
Bu yaklaşımın özellikle kırsal alanlarda ve yaban hayatıyla yerleşim bölgelerinin kesiştiği noktalarda önem kazandığına dikkat çekilirken, kuduzla mücadelede farklı hayvan gruplarının birbirinden bağımsız değerlendirilmemesi gerektiği vurgulandı.
Veteriner hekimler mücadelenin sahadaki önemli aktörlerinden
Caner Alıç, kuduzla mücadelede veteriner hekimlerin üstlendiği görevlere de dikkat çekti. Hayvanların aşılanması, hastalıkların takibi, şüpheli vakaların değerlendirilmesi ve toplumun bilinçlendirilmesi gibi birçok aşamada veteriner hekimlerin aktif rol oynadığını belirtti.
Kuduzun insan, hayvan ve çevre sağlığının birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini açık biçimde gösteren hastalıklardan biri olduğunu ifade eden Alıç, mücadelenin “Tek Sağlık” yaklaşımı çerçevesinde ele alınması gerektiğini söyledi.
Bu kapsamda Sağlık Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, belediyeler, veteriner hekimler, sağlık çalışanları ve vatandaşların koordinasyon içerisinde hareket etmesinin önemine dikkat çekildi. Bir alanda meydana gelebilecek aksaklığın diğer alanları da doğrudan etkileyebileceği için kurumlar arası bilgi paylaşımı ve hızlı müdahale mekanizmalarının güçlü tutulması gerektiği ifade edildi.
“Panik yapmayın ancak kuduzu hafife almayın”
Adana Veteriner Hekimleri Odası'nın önceliğinin hastalık ortaya çıktıktan sonra müdahale etmekten ziyade, kuduzun ortaya çıkmasını engelleyecek sistemi güçlendirmek olduğunu belirten Alıç, vatandaşlara net bir çağrıda bulundu.
“Panik yapmayın ancak kuduzu da hafife almayın” mesajını veren Alıç, herhangi bir ısırılma veya tırmalanma durumunda yaranın hemen bol su ve sabunla temizlenmesini ve gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmasını istedi.
Hayvan sahiplerinin de kedi ve köpeklerini düzenli olarak veteriner hekime götürmeleri ve kuduz aşılarını zamanında yaptırmaları gerektiğini vurgulayan Alıç, koruyucu uygulamaların hem hayvan hem de toplum sağlığı açısından vazgeçilmez olduğunu belirtti.
Kuduzun ölümcül sonuçlara yol açabilmesine karşın doğru zamanda alınan doğru önlemlerle önlenebilen bir hastalık olduğuna dikkat çeken Alıç, insan ve hayvan sağlığını birlikte ele alan, bilimsel temelli ve sürdürülebilir kuduzla mücadele politikalarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.