Antarktika’da köpekbalığı görüldü haberi, bilim dünyasında büyük yankı uyandırdı. Antarktika Yarımadası yakınlarındaki Güney Shetland Adaları açıklarına yerleştirilen derin deniz kamerası, yaklaşık 490 metre derinlikte dev bir sleeper (uykucu) köpekbalığını kayda aldı. Bu keşif, Antarktika Okyanusu’nda şimdiye kadar kaydedilmiş en güneydeki köpekbalığı gözlemi olarak dikkat çekiyor.
Yaklaşık 3 ila 4 metre uzunluğunda olduğu tahmin edilen köpekbalığı, donma noktasına yakın 1,27 derece sıcaklıktaki sularda ağır ve sakin hareketlerle ilerlerken görüntülendi. Güneş ışığının ulaşamadığı bu karanlık derinlikte böylesine büyük bir yırtıcının kaydedilmesi, uzmanların bölgedeki ekosistem hakkındaki varsayımlarını yeniden değerlendirmesine neden oldu.
Uzun yıllar boyunca bilim çevrelerinde, Antarktika çevresinde köpekbalıklarının yaşamadığı düşünülüyordu. Bunun temel nedeni aşırı düşük su sıcaklıklarının köpekbalıklarının metabolizmasını zorlaştıracağına dair yaygın kanaatti. Soğuk kanlı canlılar olan köpekbalıkları için bu koşulların enerji üretimini sınırlandıracağı ve hayatta kalmayı güçleştireceği varsayılıyordu. Ancak elde edilen yeni görüntüler, bu görüşün kesin olmadığını ortaya koydu.
Uzmanlara göre sleeper köpekbalıkları, derin ve soğuk sularda yaşamaya adapte olabilen özel türler arasında yer alıyor. Antarktika Okyanusu’nda yaklaşık 500 metre derinlikteki su katmanının, üst katmanlara göre nispeten daha istikrarlı ve bazı durumlarda daha “uygun” sıcaklık değerlerine sahip olması, bu canlıların burada kalmasını mümkün kılıyor. Antarktika’daki yoğunluk farkları, eriyen buzullardan gelen tatlı su ve tuzluluk değişimleri, okyanusu katmanlı bir yapıya dönüştürüyor. Bu katmanlaşma, bazı türler için mikro yaşam alanları oluşturabiliyor.
Bilim insanları ayrıca bu derinliğin, balina ve dev kalamar gibi büyük deniz canlılarının ölü bedenlerinin çöktüğü alanlara yakın olduğuna dikkat çekiyor. Sleeper köpekbalıklarının leşle beslenebilen türler arasında olması, Antarktika gibi zor koşullara sahip bölgelerde bile hayatta kalabilmelerini açıklayabilir.
Öte yandan araştırmacılar, türün aslında uzun süredir bölgede bulunuyor olabileceğini ancak gözlem imkanlarının sınırlı olması nedeniyle bugüne kadar kaydedilememiş olabileceğini belirtiyor. Antarktika’da derin deniz araştırmaları genellikle yalnızca yaz aylarında gerçekleştirilebiliyor. Yılın büyük bölümünde bölge, aşırı hava koşulları ve kalın buz tabakaları nedeniyle erişilemez durumda kalıyor.
Bu keşif, Antarktika’da deniz yaşamı ve küresel iklim değişikliğinin okyanus ekosistemlerine etkisi konularında yeni soruları da beraberinde getirdi. Bilim insanları, ısınan deniz sularının türlerin dağılımını değiştirip değiştirmediğini araştırmayı planlıyor. Eğer köpekbalıkları gerçekten bu kadar güneyde kalıcı olarak yaşıyorsa, bu durum Antarktika deniz ekosisteminin düşünüldüğünden daha karmaşık olduğunu gösterebilir.
Antarktika’da ilk kez görüntülenen bu köpekbalığı, yalnızca bilimsel bir sürpriz değil; aynı zamanda okyanusların derinliklerinde hâlâ keşfedilmeyi bekleyen sayısız sır olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.