İkinci Dünya Savaşı denildiğinde akla büyük deniz muharebeleri, savaş uçakları, zırhlılar ve binlerce askerin yaşamını değiştiren çatışmalar geliyor. Ancak savaşın en sıra dışı anlatılarından birinin başrolünde ne bir amiral ne de bir savaş kahramanı bulunuyor. Bu hikâyenin merkezinde, üç farklı savaş gemisinin batışından sağ çıktığı anlatılan siyah-beyaz bir kedi var.
Önce Alman donanmasının ünlü zırhlısı Bismarck'ta bulunduğu, ardından İngiliz donanmasına ait HMS Cossack ve HMS Ark Royal'de yaşamaya devam ettiği öne sürülen kedi, yaşadığı iddia edilen olağanüstü olaylar nedeniyle zamanla “Unsinkable Sam”, yani “Batmayan Sam” adıyla anılmaya başladı.
Sam'in hikâyesini sıra dışı yapan yalnızca üç ayrı gemi faciasından kurtulduğunun anlatılması değil. Aradan geçen onlarca yıla rağmen kedinin gerçek geçmişinin tam olarak ortaya çıkarılamamış olması, hikâyeyi tarih ile efsane arasında duran ilginç bir anlatıya dönüştürüyor.
Hikâye Bismarck'ın son yolculuğuyla başladı
Sam hakkındaki yaygın anlatı, Mayıs 1941'de Atlas Okyanusu'nda başlıyor. Alman donanmasının en güçlü savaş gemilerinden biri olan Bismarck, İngiliz donanmasının yoğun takibi ve saldırıları sonucunda 27 Mayıs 1941'de battı.
Yaklaşık 2 bin 200 kişilik mürettebat taşıyan dev savaş gemisinden yalnızca 114 kişinin kurtulduğu belirtilirken, yıllar boyunca anlatılacak başka bir kurtuluş hikâyesinin de tam bu noktada başladığı öne sürüldü.
Rivayete göre İngiliz destroyeri HMS Cossack, Bismarck'ın batmasının ardından denizdeki kazazedeleri ararken suyun üzerinde sürüklenen bir tahta parçasına tutunmuş siyah-beyaz bir kedi fark etti. Mürettebat tarafından sudan çıkarılan kedinin önceki adı bilinmediği için ona Oscar adı verildi.
Böylece birkaç saat öncesine kadar bir Alman savaş gemisinde bulunduğu iddia edilen kedi, kendisini bir anda İngiliz Kraliyet Donanması'na ait savaş gemisinin güvertesinde buldu.
Yeni yuvası HMS Cossack oldu
Oscar'ın denizdeki macerasının Bismarck ile sona erdiği düşünülebilirdi. Fakat anlatıya göre kedi, kendisini kurtaran HMS Cossack'ın mürettebatıyla birlikte yaşamaya başladı ve takip eden aylarda geminin adeta maskotlarından biri haline geldi.
Ancak savaşın ortasında bulunan bir gemide yaşamak güvenli değildi. Bismarck'ın batışından yalnızca birkaç ay sonra, 23 Ekim 1941'de HMS Cossack bir Alman denizaltısının torpido saldırısına uğradı.
Saldırıda gemi ağır hasar aldı. Cossack'ın kurtarılması için girişimlerde bulunulmasına rağmen gemi birkaç gün sonra battı. Oscar'ın ikinci kez bir savaş gemisinin batışına tanıklık ettiği ve bu olaydan da sağ çıktığı anlatıldı.
Aylar içinde iki ayrı savaş gemisinin batışından kurtulduğu söylenen kedinin ünü de tam olarak bu dönemde büyümeye başladı. Artık sıradan bir gemi kedisi olmaktan çıkmış, mürettebat arasında anlatılan sıra dışı bir karaktere dönüşmüştü.
Üçüncü durak: HMS Ark Royal
Cossack'ın kaybedilmesinin ardından kedinin yolu bu kez İngiliz uçak gemisi HMS Ark Royal ile kesişti. Hikâyenin en dikkat çekici tesadüflerinden biri de burada ortaya çıktı. Ark Royal, daha önce Sam'in bulunduğu öne sürülen Bismarck'ın batırılması sürecinde görev alan İngiliz gemilerinden biriydi.
İki gemi faciasından kurtulan kedi için bu yeni görev yeri nedeniyle “Batmayan Sam” lakabının kullanılmaya başlandığı aktarılıyor. Fakat Sam'in denizlerdeki şansı bir kez daha sınanacaktı.
13 Kasım 1941'de HMS Ark Royal, bir Alman denizaltısı tarafından torpidolandı. Ağır hasar alan uçak gemisi kurtarılamadı ve ertesi gün battı. Gemideki insanların büyük bölümü tahliye edilirken, anlatıya göre Sam de üçüncü kez batan bir savaş gemisinden canlı çıkmayı başardı.
Yine bir tahta parçasının üzerinde bulunduğu anlatıldı
Batmayan Sam efsanesinin en çarpıcı bölümlerinden biri, kedinin Ark Royal'in batışından sonraki kurtarılma biçimi. Royal Museums Greenwich tarafından aktarılan hikâyede Sam'in yeniden suyun üzerinde yüzen bir tahta parçasına tutunmuş halde bulunduğu belirtiliyor.
Böylece aynı kediye atfedilen savaş bilançosu inanılması güç bir noktaya ulaştı: Bismarck, HMS Cossack ve HMS Ark Royal... Üç savaş gemisi, üç batış ve üçünün ardından da hayatta kaldığı söylenen tek bir kedi.
Bu son olaydan sonra Sam'in yeniden bir savaş gemisine gönderilmemesi şaşırtıcı değildi. Denizde geçen tehlikeli yaşamının sona erdiği ve kedinin Belfast'taki bir denizciler yurduna götürüldüğü aktarılıyor.
Savaşı da geride bıraktı
Sam'in karaya çıkarılmasıyla birlikte savaş gemilerindeki macerası sona erdi. İkinci Dünya Savaşı ise birkaç yıl daha devam etti. Anlatıya göre üç geminin kaybedilişini gören kedi, savaşın 1945'te sona erişine de tanıklık etti.
Batmayan Sam'in daha sonraki yıllarını karada geçirdiği ve 1955 yılında hayatını kaybettiği kabul ediliyor. Böylece savaş yıllarında başlayan hikâye, Sam'in ölümünden sonra da denizcilik tarihinin en ilginç anlatılarından biri olarak yaşamaya devam etti.
Peki Batmayan Sam gerçekten var mıydı?
Hikâyenin büyüleyici tarafının yanında önemli bir tarihsel tartışma da bulunuyor. Sam'in üç gemide birden bulunduğuna ilişkin anlatı oldukça yaygın olmasına rağmen, olayların tamamını kesin biçimde doğrulayabilecek belgeler konusunda ciddi soru işaretleri bulunuyor.
Royal Museums Greenwich koleksiyonunda, sanatçı Georgina Shaw-Baker tarafından yapıldığı belirtilen ve Batmayan Sam'i tasvir ettiği kabul edilen pastel bir kedi portresi bulunuyor. Ancak müzenin aktardığı bilgiler de hikâyenin tüm ayrıntılarının kesin olarak doğrulanamadığına işaret ediyor.
Özellikle Sam'e ait olduğu öne sürülen farklı görüntülerde kedilerin birbirleriyle tam olarak uyuşmaması, hikâyenin gerçekliği konusunda tartışma yaratıyor. Bismarck'tan sağ kurtulan mürettebatın anlatılarında da kedinin varlığını kesin biçimde doğrulayacak güçlü bir kayda rastlanmadığı belirtiliyor.
Bismarck'ta olup olmadığı en büyük soru işareti
Efsanenin tartışmalı kısmının merkezinde özellikle ilk gemi bulunuyor. Sam'in gerçekten Bismarck'ta yaşayan bir kedi olup olmadığı kesin değil. Gemideki mürettebattan birinin gizlice yanında tuttuğu bir evcil hayvan olabileceği ihtimali üzerinde durulurken, hikâyenin sonraki yıllarda farklı denizci kedilerinin öyküleriyle birleşmiş olabileceği de değerlendiriliyor.
Sam'in başka bir İngiliz gemisinde bulunan Simon isimli bir kediyle karıştırılmış olabileceği yönünde iddialar da bulunuyor. Bu nedenle hikâyenin hangi bölümünün belgelenmiş gerçeklere, hangi bölümünün denizciler arasında kuşaktan kuşağa aktarılan anlatılara dayandığını kesin çizgilerle ayırmak kolay değil.
Gerçek ile efsane arasında yaşayan bir savaş hikâyesi
Aradan onlarca yıl geçmesine rağmen “Batmayan Sam” isminin hâlâ hatırlanmasının nedeni de tam olarak bu gizem. Bir kedinin birkaç ay içerisinde üç ayrı savaş gemisinin batışından kurtulması başlı başına olağanüstü bir hikâye oluştururken, olayların tamamının doğrulanamaması Sam'i daha da merak uyandırıcı hale getiriyor.
Sam gerçekten Bismarck'tan kurtulup iki İngiliz savaş gemisine mi geçti, yoksa zaman içerisinde farklı olayların birleştirilmesiyle ortaya çıkan bir denizcilik efsanesi miydi? Bu sorunun kesin cevabı bugün hâlâ bilinmiyor.
Ancak ister tamamıyla gerçek ister yıllar içerisinde büyümüş bir savaş efsanesi olsun, Batmayan Sam'in hikâyesi İkinci Dünya Savaşı'nın dev savaş gemileri ve ağır çatışmaları arasında kendisine sıra dışı bir yer edinmiş durumda. Üç kez denize düşüp üç kez hayatta kaldığı anlatılan siyah-beyaz kedi, bu nedenle savaş tarihinin en unutulmaz hayvan hikâyelerinden biri olarak anılmaya devam ediyor.